Thai kỳ khỏe mạnh – an toàn. Những điều mẹ bầu nên biết!

Một thai kỳ an toàn là mẹ bầu khỏe -con cũng khỏe và phát triển bình thường. Lộ trình thai kỳ không có yếu tố nào để xếp loại thai nghén có nguy cơ cao. Muốn vậy phụ nữ mang thai phải đi khám thai định kỳ theo lời hẹn của Bác sĩ Sản khoa

Mục lục đọc nhanh

1. Thai kỳ được tính bắt đầu từ khi nào?

2. Lộ trình thai kỳ – Cách tính tuổi thai

3. Những thời điểm khám thai

4. Khám thai nhiều có ảnh hưởng tới sự phát triển thai không

5. Nên khám thai ở đâu?

6. Nếu thai kỳ thuộc nhóm thai có nguy cơ cao

7. Thai kỳ của bạn khác những mẹ bầu khác

1. Thai kỳ được tính bắt đầu từ khi nào?

  • Một thai kỳ được tính vào ngày đầu tiên của chu kỳ kinh nguyệt người phụ nữ. Tức là vào ngày đầu tiên của chu kỳ trứng phát triển. Ngày dự sinh là ngày cộng 7 và tháng trừ 3. Ví dụ ngày đầu kỳ kinh cuối của bạn làn 20/7/2022, thì ngày dự sinh của bạn là 20+7=27/ 7-3 = 4; tức 27/4/2023 .
  • Cũng thể dựa vào ngày quan hệ vợ chồng. Nhưng với điều kiện vợ chồng sinh hoạt tần số thưa. Thực tế nếu hai vợ chồng sinh hoạt bình thường thì các Bác sĩ Sản khoa ít dựa vào mốc thời gian này để tính tuổi thai.
  • Một thai kỳ gọi là đủ tháng tức thai nhi trong khoảng 38-42 tuần. Ngày dự sinh là khi thai được 40 tuần. Có nghĩa là mẹ bầu có thể sinh trước hoặc sau ngày dự sinh 2 tuần nhưng thai bạn vẫn đủ tháng và bình thường.

2. Lộ trình thai kỳ – Cách tính tuổi thai

  • Tính tuổi thai theo ngày bơm tinh trùng, ngày chuyển phôi trong những trường hợp thụ tinh nhân tạo cho những cặp vợ chồng khó thụ thai.
  • Tuổi thai sẽ được tính khá chính xác dựa vào đầu mông (CRL trên siêu âm) của thai khi thai dưới 12 tuần. Các Bác sĩ Sản khoa chọn mốc 12 tuần để lấy ngày dự sinh, tức ngày để tính tuổi thai. Tuy nhiên nó cũng có khoảng chênh lệch cho phép. Thai dưới 12 tuần là 3 ngày. Thai kỳ càng lớn thì độ chênh lệch càng cao. Cuối thai kỳ chêch lệch lên đến 2 tuần.
  • Nếu không có siêu âm thì có thể tính tuổi thai dựa vào thời điểm thai máy. Con so lúc thai 20 đến 22 tuần. Con rạ sớm hơn, khoảng 18-20 tuần.
  • Ngoài ra tuổi thai có thể dựa vào chiều cao tử cung trên xương mu. Số tháng thai nhi là chiều cao tử cung chia 4, cộng thêm 1. Tuổi thai tính theo tháng thì độ chính xác không cao.

3. Những thời điểm khám thai

  • Theo khuyến cáo của Bộ Y tế Việt Nam, một thai kỳ khám thai 3 lần, vào quý I (3 tháng đầu), quý II (3 tháng giữa), quý III (3 tháng cuối). Nhưng thực tế cần nhiều lần khám thai hơn thế, ít nhất 5 lần trong một thai kỳ. Lần đầu ngay khi phát hiện có thai; 3 lần cho 3 quý và lần cuối trước khi vào sinh. Một chương trình quản lý thai kỳ chuẩn sẽ khám thai khá nhiều. Đồng nghĩa với các nguy cơ sẽ rất ít do được kiểm soát tốt.
  • Khám thai lần đầu ngay khi phát hiện mang thai. Dấu hiệu mang thai đầu tiên có thể là khi trễ kinh, thử que thử thai (QT) dương tính (2 vạch). Hoặc người phụ nữ cảm thấy ngực căng, đau bụng dưới lâm râm, buồn nôn, chán ăn. Hay một biến đổi bất thường nào đó trong cơ thể.
  • Khi khám thai sớm, Bác sĩ chuyên khoa Sản sẽ cho bạn siêu âm đầu dò âm đạo. Hãy yên tâm rằng được phép làm thì Bác sĩ mới chỉ định. Còn làm thêm một số xét nghiệm khác nếu thấy cần thiết.

4. Khám thai nhiều có ảnh hưởng tới sự phát triển thai không

  • Lần hẹn khám thai tiếp theo có thể vài ngày hay vài tuần. Tùy theo tình trạng thai của bạn đã có Yolksac, có phôi thai, có tim thai, có bóc tách gì diện thai bám không.
  • Một mốc khám thai quan trọng không thể bỏ qua là mốc 12 tuần. Trong khoảng 11 tuần đến 13 tuần 6 ngày, tốt nhất là 12 tuần -13 tuần. Mốc khám thai này nhằm tầm soát các bệnh lý liên quan đến nhiễm sắc thế như Down, Patau; Edward. Và nhiều bệnh lý khác tùy theo tiền sử của mẹ bầu và gia đình mà Bác sĩ sẽ chỉ định.
  • Các mốc tiếp theo của quý II, gồm lúc thai 16; 20; 24; 28 tuần. Mốc khám thai này cũng không kém quan trọng vì sẽ khảo bên trong từ trên đầu xuống các chi của em bé. Đặc biệt chú trọng các dị tật não và tim. Vì khảo sát quá nhiều chi tiết, và có những bất thường diễn tiến theo thời gian nên cần thăm khám lặp lại.
  • Qua quý III, lịch khám thai sẽ dày hơn, mốc 32; 34; 36; 37; 38; 39; 40 tuần. Thời điểm này tập trung đánh giá các chỉ số liên quan chuyển dạ như trọng lượng thai, ngôi thai; tình trạng nhau, rốn nước ối,…
  • Lịch khám thai cũng có thể thay đổi tùy theo tình trạng sức khỏe riêng của mẹ bầu và thai nhi.
  • Khám thai và siêu âm, xét nghiệm theo chỉ định của Bác sĩ Sản khoa hoàn toàn không ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Thậm chí là kiểm soát tốt để tránh các nguy cơ.

5. Nên khám thai ở đâu?

  • Thường mẹ bầu sẽ chọn khám ở phòng khám tư, ở phòng khám đa khoa, bệnh viện chuyên khoa Sản hay bệnh viện đa khoa. Trong quá trình khám thai cũng là quá trình mẹ bầu đánh giá để chọn nơi sinh an toàn.

5.1. Khám thai ở phòng khám tư:

  • Thường Bác sĩ đó sẽ có trình độ chuyên môn giỏi và có kinh nghiệm, làm ở những bệnh viện lớn, có uy tín. Tuy nhiên trang thiết bị máy móc (đặc biệt hệ thống máy siêu âm thai, xét nghiệm,..) sẽ bị hạn chế do đầu tư sẽ rất tốn kém.
  • Thêm nữa dù Bác sĩ có giỏi thì họ cũng không hoàn hảo. Khi gặp một vấn đề nghi ngờ cần hỏi ý kiến đồng nghiệp. Hay khi phụ nữ mang thai có bệnh lý liên quan đến các chuyên khoa khác (Y khoa gọi là hội chẩn) thì ở phòng khám cá nhân cũng bị hạn chế.

5.2 Khám ở phòng khám đa khoa

Có trong thiết bị có thể đầy đủ hơn, có ác Bác sĩ đa chuyên khoa. Không chỉ quản lý thai kỳ mà cũng có thể kiểm soát tốt các bệnh lý đi kèm nếu có. Nhưng Bác sĩ chuyên khoa Sản có thể chưa hẳn là những người xuất sắc.

5.3. Khám thai ở Bệnh viện chuyên khoa Sản

Là nơi tập trung Bác sĩ chuyên khoa Sản giỏi, đầu ngành, trang thiết bị khá đầy đủ. Đây là một nơi khá lý tưởng để quản lý thai kỳ.

Tuy nhiên là bệnh viện chuyên khoa, tuyến đầu, hầu như là bệnh viện công nên số bệnh khá đông và khá nặng. Nếu thai kỳ không thuộc trong nhóm có nguy có rất cao thì có thể có sự lựa chọn khác phù hợp, thoải mái hơn.

5.4. Khám thai tại Bệnh viện đa khoa

Ở các thành phố lớn có nhiều bệnh viện đa khoa (không chỉ có mỗi bệnh viện tỉnh, thành phố). Ngoài ra có nhiều bệnh viện tư nhân được đầu tư mạnh về cả trang thiết bị cũng như đội ngủ nhân viên. Nhưng mẹ bầu cũng cần cân nhắc lựa chọn chứ không chỉ dựa vào truyền thông, marketing.

Nơi khám thai tốt nhất là nơi bạn dự định sinh ở đó, hoặc ít nhất 1 đến 2 lần trong quý II và những lần cuối thai kỳ.

6. Nếu thai kỳ thuộc nhóm thai có nguy cơ cao

  • Khi mẹ bầu đi khám thai và trong giấy tờ mã thanh toán bảo hiểm y tế có cụm từ “thai nghén nguy cơ cao” thì cũng không vội quá lo lắng. Mẹ bầu hãy bày tỏ với Bác sĩ nếu bạn cảm thấy lo lắng.
  • Có những yếu tố nguy cơ có sẵn từ trước và chúng ta có thể kiểm soát được. Ví dụ như vết mổ lấy thai cũ; mẹ thấp, thai to, tiền sử mẹ đẻ khó,…Những nguy cơ này nếu mẹ bầu tuân thủ sự quản lý thai kỳ của bác sĩ Sản thì thường sẽ có lịch trình riêng để thai kỳ an toàn.
  • Có những bệnh lý của mẹ bầu có thế có sẵn từ trước như bệnh tim mạch, hô hấp, tuyến giáp,…Các bệnh lý cũng có thể xuất hiện mới trong thai kỳ như cao huyết áp thai kỳ, đái tháo đường thai kỳ,… Các bệnh lý này thường thay đổi qua từng giai đoạn của thai kỳ và cần kiểm soát rất chặt chẽ không chỉ của Bác sĩ Sản khoa mà cả các Bác sĩ chuyên khoa khác.
  • Ngoài ra rất nhiều nguy cơ khác từ bệnh lý của thai, nhau thai, ối,… Nhưng nếu thai kỳ được quản lý ở bệnh viện đủ tiêu chuẩn thì cũng khá an toàn.

7. Thai kỳ của bạn khác những mẹ bầu khác

  • Từ những phân tích sơ bộ trên mẹ bầu có thể thấy để quản lý một thai kỳ an toàn khỏe mạnh không hề đơn giản. Mẹ bầu thường có một số quan điểm chưa phù hợp về khám thai. Ví dụ như chỉ đi siêu âm là đủ, xét nghiệm kết quả bình thường thì đi khám thai làm gì cho tốn tiền, mất thời gian. Khám mấy lần trước đã bình thường thì khám nhiều quá làm gì, không tốt cho thai,…
  • Khi thăm khám là cá thể một – một. Thai kỳ của bạn khác hoàn thai kỳ của chị đồng nghiệp hay cô hàng xóm. Bất thường của thai kỳ cũng thay đỗi rất nhanh, rất nhiều qua các giai đoạn mang thai.
  • Nói tóm lại mẹ bầu cần đi thăm khám thai định kỳ theo lời hẹn của Bác sĩ chuyên khoa Sản